ABC spółki komandytowo-akcyjnej

Spółka komandytowo-akcyjna jest spółką, której podstawy prawne funkcjonowania zostały uregulowane w dziale IV tytułu II (art. 125 – 150) ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 z późn.zm.). Jest to spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a co najmniej jeden wspólnik jest akcjonariuszem. Spółka osobowa może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana.

Główną zaletą tej formy działalności jest istnienie dwóch grup wspólników, o różnym statusie. Są to komplementariusze – wspólnicy odpowiadający wobec wierzycieli całym swoim majątkiem, bez ograniczeń oraz akcjonariusz – nie odpowiadający za zobowiązania spółki. W celu zoptymalizowania bezpieczeństwa wspólników takiej spółki, jako komplementariusza powołuje się najczęściej spółkę kapitałową – osobę prawną. Jeżeli zatem komplementariuszem jest spółka kapitałowa z kapitałem zakładowym 5 000 zł, to za zobowiązania spółki komandytowej odpowiada wyłącznie ta spółka kapitałowa do wysokości 5 000 zł (z wyłączeniem sytuacji, gdy zarząd tej spółki nie złoży wniosku o ogłoszenie upadłości w odpowiednim momencie, wówczas zarząd odpowiada również majątkiem osobistym).

Drugą niewątpliwą zaletą spółki komandytowo-akcyjnej jest to, iż istnieje możliwość ustalenia optymalnego dla komandytariusza poziomu udziału w zyskach takiej spółki, bez ponoszenia znacznej odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Komandytariusze i akcjonariusze uczestniczą w spółce przez wkład kapitałowy, przy czym wielkość wkładu zarówno komplementariusza jak i komandytariusza nie musi odpowiadać wysokości udziału w zysku.

W chwili obecnej przygotowywany jest projekt zmiany regulacji dotyczących opodatkowania spółki komandytowo-akcyjnej. Projekt znajduje się obecnie we wstępnej fazie ustaleń. Zasadniczą zmianą przewidzianą w projekcie jest opodatkowanie spółki komandytowo-akcyjnej, a więc nadanie jej podmiotowości na gruncie podatku dochodowego. Ministerstwo Finansów zapowiada wprowadzenie nowych regulacji z początkiem 2013 roku.

Kapitał
Kapitał zakładowy spółki komandytowo-akcyjnej powinien wynosić co najmniej 50 000 złotych. Komplementariusz może wnieść wkład do spółki komandytowo-akcyjnej na kapitał zakładowy lub na inne fundusze. Wniesienie przez komplementariusza wkładu na kapitał zakładowy nie wyłącza jego nieograniczonej odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

Zawarcie umowy i rejestracja
Statut spółki komandytowo-akcyjnej powinien być sporządzony w formie aktu notarialnego. Notariusz pobierze i wpłaci do urzędu skarbowego podatek od czynności cywilnoprawnych od kapitału, który wynosi 0,5% wartości kapitału spółki. Pokrycie kapitału może nastąpić wkładami pieniężnymi lub aportem. Statut powinien zawierać m.in. postanowienia dotyczące: oznaczenia wkładów wnoszonych przez każdego komplementariusza oraz ich wartość, wysokość kapitału zakładowego, sposób jego zebrania, wartość nominalną akcji i ich liczbę, liczbę akcji poszczególnych rodzajów i związane z nimi uprawnienia.

Jednak podpisanie statutu nie powoduje, że spółka już powstała. Dodatkowo konieczne jest wpisanie spółki do Rejestru Przedsiębiorców prowadzonego przez Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego właściwego według siedziby spółki.

Zgłoszenie spółki komandytowo-akcyjnej do sądu rejestrowego powinno zawierać wypełnione i podpisane przez osoby uprawnione do reprezentowania spółki formularze:
• KRS-W2 – wniosek o rejestrację,
• KRS-WA – załącznik do wniosku, dotyczący oddziałów, terenowych jednostek organizacyjnych spółki,
• KRS-WB – załącznik do wniosku, dotyczących komplementariuszy spółki komandytowo-akcyjnej,
• KRS-WG – załącznik do wniosku, dotyczący emisji akcji,
• KRS-WH – załącznik do wniosku, dotyczący sposobu powstania podmiotu,
• KRS-WK – załącznik do wniosku, dotyczący wspólników uprawnionych do reprezentowania spółki,
• KRS-WL – załącznik do wniosku, dotyczący prokurentów, pełnomocników,
• KRS-WM – załącznik do wniosku, dotyczący przedmiotu działalności spółki.

Do wniosku należy załączyć statut spółki, oświadczenie zarządu o wniesieniu kapitału, dokument o powołaniu członków organów spółki oraz wzory podpisów, wniosek o wpis do REGON RG-1, zgłoszenie płatnika składek ZUS-ZPA oraz zgłoszenie identyfikacyjne NIP-2. Należy pamiętać o tym, by dokonać rejestracji spółki dla potrzeb podatku od towarów i usług dokonując zgłoszenia spółki do urzędu skarbowego na druku VAT-R.

Opodatkowanie spółki komandytowo-akcyjnej
Spółka komandytowo-akcyjna nie jest podatnikiem podatku dochodowego. Podatnikami są bowiem jej wspólnicy, w zależności od formy prawnej wspólnika – podatkiem dochodowym od osób fizycznych lub podatkiem dochodowym od osób prawnych.

Mając na uwadze wcześniejszą uwagę na temat możliwości odmiennego ukształtowania udziału w zyskach, niezależnie od wkładów kapitałowych, należy stwierdzić, że optymalna struktura udziału w zyskach poszczególnych wspólników, będących osobami prawnymi i fizycznymi pozwala na opodatkowanie działalności na możliwie najniższym poziomie.

W zakresie obowiązku wpłacania zaliczek na podatek dochodowy, na szczególna uwagę zasługuje uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2012 roku, sygn. akt II FPS 1/11, w którym Sąd zważył, iż akcjonariusz spółki komandytowo-akcyjnej nie ma obowiązku płacenia comiesięcznych zaliczek na podatek dochodowy, lecz rozlicza go dopiero z chwilą podjęcia uchwały przez walne zgromadzenia o wypłacie dywidendy w kolejnym roku podatkowym. To stanowisko potwierdzone zostało w interpretacji ogólnej nr DD5/033/1/12/KSM/DD-125 Ministra Finansów z 18 maja 2012 roku.

Odpowiedzialność
Akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki. Komplementariusze odpowiadają wobec wierzycieli całym swoim majątkiem, bez ograniczeń.

Prowadzenie spraw spółki
Akcjonariusz jest obowiązany jedynie do świadczeń określonych w statucie.
Spółkę reprezentują komplementariusze, których z mocy statutu lub prawomocnego orzeczenia sądu nie pozbawiono prawa reprezentowania spółki. Każdy komplementariusz ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki. Statut spółki może przewidywać, że prowadzenie spraw spółki powierza się jednemu albo kilku komplementariuszom.

Akcjonariusz może reprezentować spółkę jedynie jako pełnomocnik. Jeżeli akcjonariusz dokona w imieniu spółki czynności prawnej, nie ujawniając swojego pełnomocnictwa, odpowiada za skutki tej czynności wobec osób trzecich bez ograniczenia; dotyczy to także reprezentowania spółki przez akcjonariusza, który nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres.

Nadzór
W spółce komandytowo-akcyjnej można ustanowić radę nadzorczą. Jeżeli liczba akcjonariuszy przekracza dwadzieścia pięć osób, ustanowienie rady nadzorczej jest obowiązkowe. Członków rady nadzorczej powołuje i odwołuje walne zgromadzenie.

Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.

Walne zgromadzenie
Walne zgromadzenie może być zwyczajne albo nadzwyczajne. Każda akcja objęta lub nabyta przez osobę, która nie jest komplementariuszem, daje prawo do jednego głosu, chyba że statut stanowi inaczej. Nie można całkowicie pozbawić jednak akcjonariusza prawa głosu. Każda akcja objęta lub nabyta przez komplementariusza daje prawo do jednego głosu.

Zgody wszystkich komplementariuszy wymagają, pod rygorem nieważności, uchwały walnego zgromadzenia w sprawach np.:
• zbycia i wydzierżawienia przedsiębiorstwa spółki lub jego zorganizowanej części;
• zbycia nieruchomości spółki;
• podwyższenia i obniżenia kapitału zakładowego;
• emisji obligacji;
• połączenia i przekształcenia spółki;
• zmiany statutu;
• rozwiązania spółki.
Komplementariusz oraz akcjonariusz uczestniczą w zysku spółki proporcjonalnie do ich wkładów wniesionych do spółki, chyba że statut stanowi inaczej.

Rozwiązanie i likwidacja spółki
Rozwiązanie spółki powodują głównie:
• przyczyny przewidziane w statucie,
• uchwała walnego zgromadzenia o rozwiązaniu spółki,
• ogłoszenie upadłości spółki,
• śmierć, ogłoszenie upadłości lub wystąpienie jedynego komplementariusza, chyba że statut stanowi inaczej.

Ogłoszenie upadłości akcjonariusza nie stanowi przyczyny rozwiązania spółki. Komplementariuszowi przysługuje prawo wypowiedzenia umowy spółki, akcjonariuszowi – nie.

W czasie prowadzenia likwidacji spółka zachowuje osobowość prawną. W czasie likwidacji nie można, nawet częściowo, wypłacać zysków ani dokonywać podziału majątku spółki przed spłaceniem wszystkich zobowiązań.

Likwidatorami są komplementariusze mający prawo prowadzenia spraw spółki, chyba że statut lub uchwała walnego zgromadzenie, powzięta za zgodą wszystkich komplementariuszy, stanowi inaczej. Likwidatorzy powinni ogłosić dwukrotnie o rozwiązaniu spółki i otwarciu likwidacji, wzywając wierzycieli do zgłoszenia ich wierzytelności w terminie sześciu miesięcy od dnia ostatniego ogłoszenia. Likwidatorzy powinni zakończyć interesy bieżące spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek spółki. W zakresie tych kompetencji likwidatorzy mają prawo prowadzenia spraw oraz reprezentowania spółki.

W przypadku upadłości spółki jej rozwiązanie następuje po zakończeniu postępowania upadłościowego, z chwilą wykreślenia z rejestru. Wniosek o wykreślenie składa syndyk.