Definicja przedsiębiorstwa w kontekście aportu

Pokrycie udziałów w spółce kapitałowej aportem przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego jest powszechnie akceptowane − zarówno w literaturze, jak i judykaturze. Przedsiębiorstwo ma zdolność aportową, która jest warunkiem koniecznym do przeprowadzenia aportu.  Dokonując interpretacji pojęcia przedsiębiorstwo, najczęściej odwołujemy się do definicji zawartej w art. 55¹ Kodeksu cywilnego. Według tego przepisu, przedsiębiorstwo jest zespołem składników niematerialnych i materialnych, przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, obejmujących wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa. Obejmuje ono w szczególności:

1. oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);
2. własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;
3. prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;
4. wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;
5. koncesje, licencje i zezwolenia;
6. patenty i inne prawa własności przemysłowej;
7. majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;
8. tajemnice przedsiębiorstwa;
9. księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W zaprezentowanej definicji przedsiębiorstwa wprost wymienia się składniki niematerialne. Jednak należy zwrócić uwagę, że przepis ten nie wskazuje zobowiązań i obciążeń jako składnika przedsiębiorstwa. Powodem takiej właśnie regulacji było przyjęte założenie, że umowa zbycia przedsiębiorstwa przenosi na jego nabywcę tylko aktywa, natomiast zobowiązania mogą przejść na nabywcę wyłącznie za zgodą wierzycieli. Nabywca przedsiębiorstwa przystępuje do zobowiązań na podstawie art. 55⁴  Kodeksu cywilnego.  

W definicji zorganizowanej części przedsiębiorstwa można wyraźnie stwierdzić, że zakresem przedmiotowym obejmuje ona między innymi zobowiązania. Zobowiązania te powinny występować także w ramach istniejącego przedsiębiorstwa, jednakże zakres przedmiotowy definicji przedsiębiorstwa od 25 września 2003 r. nie obejmuje zobowiązań. Zachodzi zatem sytuacja, w której zakres podrzędny (zorganizowana część przedsiębiorstwa), całkowicie zawarty w zakresie nadrzędnym (przedsiębiorstwo), nie może wykraczać poza zakres nadrzędny, jest to błąd w definiowaniu.

R. Golat uważa, że taka właśnie definicja zorganizowanej części przedsiębiorstwa to dowód na to,  że w podatkowym rozumieniu przedsiębiorstwa pojęcie zobowiązań powinno być uwzględniane. Skoro bowiem zobowiązania stanowią część majątku zorganizowanej części przedsiębiorstwa, to także w ujęciu podatkowym są one składnikami majątku całego przedsiębiorstwa, obejmującego swoim zakresem wyodrębnione z niego organizacyjnie i finansowo elementy [Golat 2009]. Organy podatkowe odmiennie jednak pojmują zakres sukcesji podatkowej i konsekwentnie nie uznają np. odsetek od kredytu obrotowego wniesionego wraz z aportem za koszt uzyskania przychodu u przyjmującego aport.

LITERATURA

Golat R., Przedsiębiorstwo i jego zorganizowana część, Profesjonalny Serwis Podatkowy, 2009.