Zmiany w VAT – ulga na złe długi

Przepisy dotyczące ulgi na złe długi w ustawie o podatku od towarów i usług zostały zmienione na podstawie art. 11 ustawy z dnia 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz.U. z 30.11. 2012 r. poz. 1342). W efekcie art. 89a i 89b ustawy o VAT otrzymały nowe brzmienie.

Uprawnienia wierzyciela - sprzedającego (art. 89a ust. 1 ustawy o VAT)

Podatnik ma prawo do skorygowania podatku należnego w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Uprawnienie dotyczy całej wierzytelności lub jej części. W regulacji użyto sformułowania „podatnik może”, co oznacza, że niekoniecznie musi. Jeżeli z jakichś względów nie zdecydujemy się rozliczyć ulgi na złe długi, to tego nie robimy. Gdyby jednak podatnik zmienił zdanie, to musi cofnąć się do deklaracji za okres, w którym przysługiwało mu prawo do skorzystania z ulgi. Np. Prawo do ulgi powstało w lutym 2013 r., podatnik nie skorzystał z ulgi, złożył deklarację VAT-7 za luty 2013 r., po upływie paru miesięcy zmienił zdanie, co spowodowało, że musiał skorygować deklarację VAT-7 za luty 2013 r., ponieważ w tym okresie przysługiwało mu prawo do skorzystania z ulgi.

Uprawdopodobnienie nieściągalności (art. 89a ust. 1a ustawy o VAT)

Nieściągalność uważa się za uprawdopodobnioną, gdy wierzytelność nie została uregulowana w ciągu 150 dni od upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. Taki zapis oznacza, że uprawnienie do korekty przysługuje również w odniesieniu do części podatku przypadającej na część kwoty wierzytelności odpisanej jako nieściągalna.

Warunki stosowania ulgi (art. 89a ust. 2 ustawy o VAT)

Z ulgi można skorzystać, jeżeli:

• dostawa towaru lub świadczenie usług dokonane jest na rzecz podatnika niebędącego w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji, zarejestrowanego jako „VAT czynny”,
  
• wierzyciel na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje korekty jest podatnikiem zarejestrowanym jako podatnik „VAT czynny” natomiast dłużnik posiada status podatnika czynnego, który nie jest w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji,
  
• od daty wystawienia faktury nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona.
  

Prawo do ulgi przysługuje jedynie czynnym podatnikom VAT, dodatkowo w stosunku do nabywcy jest warunek, że nie może on być w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji na moment dostawy towarów lub świadczenia usług i na dzień przed złożeniem deklaracji podatkowej.

Prawo do ulgi w odniesieniu do faktur wystawionych w roku 2013 przysługuje do końca 2015 r.

Moment realizacji ulgi i moment jej odwrócenia (art. 89a ust. 3 i 4 ustawy o VAT)

Korekta podatku należnego u sprzedawcy może nastąpić w rozliczeniu za okres, w którym nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną , pod warunkiem, że do dnia złożenia przez wierzyciela deklaracji podatkowej za ten okres wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie. Oznacza to, że jeżeli prawo do skorzystania z ulgi podatnik nabył w lutym 2013 r., to może ująć na minus podatek należny z wierzytelności w deklaracji VAT-7 za luty 2013 r., o ile do dnia złożenia tej deklaracji wierzytelność nie została mu uregulowana. Przypuśćmy, że deklarację złożył 20 marca 2013 r., to miał prawo do ujęcia w tej deklaracji korekty podatku VAT należnego z tytułu ulgi na złe długi, jeżeli do dnia 20 marca 2013 r. nie otrzymał zapłaty lub jej nie sprzedał w jakikolwiek sposób. Jeżeli wierzyciel otrzymał zapłatę, ale tylko w części, to w odniesieniu do pozostałej kwoty należności, która nie została uregulowana, prawo do ulgi nadal przysługuje.

W przypadku uregulowania należności wierzyciel jest obowiązany do podwyższenia podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana lub zbyta. Jeżeli uregulowana została część należności, to podatnik jest zobowiązany od podwyższenia podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego w odniesieniu do uregulowanej części należności. Kontynuując powyższy przykład, załóżmy, że skorzystaliśmy z prawa do ulgi w deklaracji za luty 2013 r., 1 kwietnia 2013 r. otrzymaliśmy połowę należności, to w deklaracji za kwiecień 2013 r. podwyższamy podstawę opodatkowania i kwotę podatku należnego wynikającego z otrzymanej kwoty należności.

Panie naczelniku, uprzejmie donoszę, że…

Podatnik dokonując korekty jest zobowiązany wraz z deklaracją, w której dokonuje korekty, zawiadomić o korekcie właściwy dla niego urząd skarbowy wraz z podaniem kwoty korekty oraz danych dłużnika.

Jak to się odbędzie w praktyce? Otóż wraz z deklaracją VAT-7 za okres, w którym dokonujemy korekty podatku z tytułu ulgi musimy złożyć załącznik VAT-ZD, którym wpisujemy nazwę dłużnika, jego NIP, nr i datę wystawienia faktury, datę upływu terminu płatności, kwotę korekty podstawy opodatkowania i podatku należnego.

W związku z tymi zmianami zmianie uległ również wzór deklaracji podatkowej VAT-7. Jeżeli składamy VAT-ZD, to w deklaracji VAT-7 zaznaczamy poz. 73 [tak], w poz. 74 podajemy liczbę załączników VAT-ZD. Załącznik VAT-ZD składamy w rozliczeniu za okres, w którym korzystamy z prawa do ulgi, natomiast w rozliczeniu za okres, w którym dłużnik zapłacił nam wierzytelność nie przekazujemy już żadnego załącznika, tylko w deklaracji VAT-7 za okres, w którym korekta z tytułu ulgi się odwraca, zaznaczamy poz. 70 [tak].

W ten sposób urząd skarbowy otrzymuje gotowy materiał do wykorzystania – mogą sprawdzić, czy dłużnik skorygował VAT naliczony z tego tytułu. Jeżeli na załączniku VAT-ZD znajdą się firmy spoza obszaru właściwości naszego urzędu skarbowego, to możemy być pewni, że informacja zostanie przesłana do właściwego urzędu skarbowego celem wykorzystania.

Obowiązek korekty podatku naliczonego u dłużnika

Jeżeli dłużnik nie ureguluje należności w ciągu 150 dni od dnia upływu terminu płatności jest obowiązany do korekty odliczonej kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 150 dzień od dnia upływu terminu płatności. Przy czym jeżeli dłużnik ureguluje należność do końca okresu rozliczeniowego, w którym upłynął 150 dzień od dnia upływu terminu płatności, to przepisu tego się nie stosuje. Na przykład: 150 dzień upływa w dniu 14 lutego 2013 r. – oznacza to, że dłużnik jest zobowiązany do korekty podatku naliczonego w rozliczeniu za luty 2013 r. o ile nie ureguluje należności w terminie do końca lutego 2013 r. Tym samym dłużnik uzyskał dodatkowe pół miesiąca na uregulowanie długu bez konsekwencji podatkowych.

W przypadku częściowego uregulowania należności korekta dotyczy podatku naliczonego przypadającego na część nieuregulowanej należności.

Jeżeli po dokonanej korekcie, dłużnik ureguluje należność, ma prawo do podwyższenia kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym tego dokonał. W przypadku częściowego uregulowania należności, dłużnik ma prawo do podwyższenia kwoty podatku naliczonego w odniesieniu do tej części uregulowanej należności.

Co się stanie, jeżeli dłużnik nie skoryguje?

Po pierwsze urząd skarbowy doskonale wie w jakiej kwocie i w rozliczeniu za jaki okres, dłużnik powinien rozliczyć nieuregulowaną należność. Jeżeli tego nie uczyni, to urząd skarbowy może wszcząć postępowanie podatkowe w stosunku do takiego podatnika. W takiej sytuacji w wydanej decyzji dodatkowo ustali dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30% kwoty podatku wynikającego z niezapłaconych faktur. Odsetki od zobowiązania podatkowego w podatku VAT będą naliczane od dnia następującego po dniu terminu płatności podatku, natomiast od części sankcyjnej od 15 dnia od otrzymania decyzji.

W stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie lub przestępstwo skarbowe, dodatkowego zobowiązania podatkowego urząd nie ustali.

W stosunku, do jakich należności stosujemy nowe przepisy?

Datą graniczną jest 04.08.2012 r. W odniesieniu do wszystkich faktur, których termin płatności został ustalony na ten dzień, prawo do korekty powstaje 01.01.2013 r. Zatem w stosunku do faktur z terminem płatności określonym przed dniem 04.08.2012 r. stosujemy „stare” przepisy, natomiast – do faktur z terminem płatności ustalonym w dniu 04.08.2012 r. i po nim – „nowe”.

Podstawa prawna: art. 89a i art. 89b ustawy o podatku od towarów i usług.