ABC spółki akcyjnej

Spółka akcyjna jest spółką kapitałową, której podstawy prawne funkcjonowania zostały uregulowane w dziale II tytułu III (art. 301 – 490) ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 z późn.zm.). Jest to forma prawna zarezerwowana dla większych przedsięwzięć, co wynika choćby z faktu wyższej wartości minimalnego kapitału zakładowego oraz możliwości pozyskania kapitału w drodze publicznej emisji akcji. Akcjonariusze spółki nie odpowiadają za zobowiązania spółki.

Kapitał

Minimalny kapitał zakładowy spółki wynosi co najmniej 100 000 zł, wartość nominalna 1 akcji nie może być niższa niż 1 grosz. Kapitał zakładowy spółki akcyjnej dzieli się na akcje o równej wartości nominalnej. Akcje mogą być obejmowane powyżej ich wartości nominalnej, nadwyżka powinna być uiszczona w całości przed zarejestrowaniem spółki. Akcje są niepodzielne, mogą być wydawane w odcinkach zbiorowych. Akcje mogą być imienne lub na okaziciela. Z akcją imienną może być związany obowiązek powtarzających się świadczeń niepieniężnych. Co do zasady akcje są zbywalne – statut może uzależnić rozporządzanie akcjami imiennymi od zgody spółki lub w inny sposób ograniczyć dysponowanie. Akcje imienne mogą być przenoszone tylko za zgodą spółki.

Spółka może wydawać akcje o szczególnych uprawnieniach, które powinny być imienne. Uprzywilejowanie może dotyczyć w szczególności prawa głosu, prawa do dywidendy lub podziału majątku w przypadku likwidacji spółki.

W spółkach akcyjnych obligatoryjnie tworzony jest kapitał zapasowy, do którego przelewa się co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy, dopóki kapitał ten nie osiągnie co najmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego. Do kapitału zapasowego należy przelewać nadwyżki, osiągnięte przy emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej, a pozostałe – po pokryciu kosztów emisji akcji. Do kapitału zapasowego wpływają również dopłaty, które uiszczają akcjonariusze w zamian za przyznanie szczególnych uprawnień ich dotychczasowym akcjom, o ile te dopłaty nie będą użyte na wyrównanie nadzwyczajnych odpisów lub strat.

Sporządzenie statutu i rejestracja

Statut spółki akcyjnej powinien być sporządzony w formie aktu notarialnego. Notariusz pobierze i wpłaci do urzędu skarbowego podatek od czynności cywilnoprawnych od kapitału, który wynosi 0,5% wartości kapitału spółki. Pokrycie kapitału może nastąpić wkładami pieniężnymi lub aportem. Statut powinien zawierać m.in. postanowienia dotyczące: liczby i rodzajów tytułów uczestnictwa w zysku lub w podziale majątku spółki oraz związanych z nimi praw, wszelkich związanych z akcjami obowiązków świadczenia na rzecz spółki, poza obowiązkiem wpłacenia należności za akcje, warunków i sposobu umorzenia akcji, ograniczeń zbywalności akcji, uprawnień osobistych przyznanych akcjonariuszom, przybliżonej wielkości wszystkich kosztów poniesionych lub obciążających spółkę w związku z jej utworzeniem. Jednak podpisanie statutu nie powoduje, że spółka już powstała. Dodatkowo konieczne jest wniesienie wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, ustanowienie zarządu i rady nadzorczej oraz wpisanie spółki do Rejestru Przedsiębiorców prowadzonego przez Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego właściwego według siedziby spółki.

Zgłoszenie spółki akcyjnej do sądu rejestrowego powinno zawierać wypełnione i podpisane przez cały zarząd formularze:

  • KRS-W4 – wniosek o rejestrację,
  • KRS-WA – załącznik do wniosku, dotyczący oddziałów, terenowych jednostek organizacyjnych spółki,
  • KRS-WG – załącznik do wniosku, dotyczących emisji akcji,
  • KRS-WH – załącznik do wniosku, dotyczący sposobu powstania podmiotu,
  • KRS-WK – załącznik do wniosku, dotyczący organów spółki,
  • KRS-WL – załącznik do wniosku, dotyczący prokurentów, pełnomocników,
  • KRS-WM – załącznik do wniosku, dotyczący przedmiotu działalności spółki.

Do wniosku należy załączyć statut spółki, akty notarialne o zawiązaniu spółki i objęciu akcji, oświadczenie członków zarządu, że wymagane statutem wpłaty na akcje oraz wkłady niepieniężne zostały dokonane, potwierdzony przez bank lub firmę inwestycyjną dowód wpłaty na akcje, dokonanej na rachunek spółki w organizacji, dokument stwierdzający ustanowienie organów spółki z wyszczególnieniem ich składu osobowego, wzory podpisów członków zarządu, wniosek o wpis do REGON RG-1, zgłoszenie płatnika składek ZUS-ZPA oraz zgłoszenie identyfikacyjne NIP-2. Należy pamiętać o tym, by dokonać rejestracji spółki dla potrzeb podatku od towarów i usług dokonując zgłoszenia spółki do urzędu skarbowego na druku VAT-R.

Opodatkowanie spółki akcyjnej

Dochody spółki akcyjnej podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, który uregulowany jest w ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 z późn.zm.). Podatek dochodowy wynosi 19% podstawy opodatkowania (art. 19 ust. 1 updop). Podstawę opodatkowania stanowi dochód, czyli nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym, po odliczeniu przewidzianych w ustawie odliczeń. Od dywidendy wypłacanej akcjonariuszom potrącany jest podatek dochodowy od dochodów (przychodów) z dywidend oraz innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który ustalony został w wysokości 19% uzyskanego przychodu.

Prawa i obowiązki akcjonariuszy

Akcjonariusz nabywa roszczenie o wydanie dokumentu akcji w terminie miesiąca od dnia rejestracji spółki. Akcjonariusz jest obowiązany do wniesienia pełnego wkładu na akcje. Jeżeli akcjonariusz w terminie miesiąca po upływie terminu płatności nie uiścił zaległej wpłaty, odsetek, odszkodowania lub innych płatności przewidzianych przez statut, może być bez uprzedniego wezwania pozbawiony swoich praw udziałowych przez unieważnienie dokumentów akcji lub świadectw tymczasowych. Akcjonariuszom nie wolno pobierać odsetek od wniesionych wkładów, jak również od posiadanych akcji. Akcjonariusze mają prawo do udziału w zysku wykazanym w sprawozdaniu finansowym, zbadanym przez biegłego rewidenta, który został przeznaczony przez walne zgromadzenie do wypłaty akcjonariuszom. Zysk rozdziela się w stosunku do liczby akcji. Uprawnionymi do dywidendy za dany rok obrotowy są akcjonariusze, którym przysługiwały akcje w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku. Walne zgromadzenie może określić dzień, według którego ustala się listę akcjonariuszy uprawnionych do dywidendy za dany rok obrotowy (dzień dywidendy).

Zarząd

Zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Składa się z jednego lub większej liczby członków. Do zarządu mogą być powołane osoby spośród akcjonariuszy lub spoza ich grona. Członków zarządu z reguły powołuje i odwołuje rada nadzorcza, chyba że statut spółki stanowi inaczej. Jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania spółki określa jej statut. Jeżeli statut nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Uchwały zarządu zapadają bezwzględną większością głosów. Okres sprawowania funkcji przez członka zarządu nie może być dłuższy niż pięć lat (kadencja). Mandat członka zarządu wygasa najpóźniej z dniem odbycia walnego zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. Mandat członka zarządu wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania ze składu zarządu.

Nadzór

W spółce akcyjnej ustanawia się radę nadzorczą. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. W celu wykonywania swoich obowiązków rada nadzorcza może badać wszystkie dokumenty spółki, żądać od zarządu i pracowników sprawozdań i wyjaśnień oraz dokonywać rewizji stanu majątku spółki. Rada nadzorcza składa się co najmniej z trzech, a w spółkach publicznych co najmniej z pięciu członków, powoływanych i odwoływanych przez walne zgromadzenie. Kadencja członka rady nadzorczej nie może być dłuższa niż pięć lat. Uchwały rady nadzorczej zapadają bezwzględną większością głosów, chyba że statut stanowi inaczej. Członkom rady nadzorczej może zostać przyznane wynagrodzenie. Wynagrodzenie określa statut lub uchwała walnego zgromadzenia.

Walne zgromadzenie

Obligatoryjnie uchwały walnego zgromadzenia wymaga rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki, sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz udzielenie absolutorium członkom organów spółki z wykonywania przez nich obowiązków. W przedmiocie spraw majątkowych uchwały walnego zgromadzenia w szczególności wymaga np.:

  • zbycie i wydzierżawienie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części;
  • nabycie i zbycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości;
  • emisja obligacji zamiennych lub z prawem pierwszeństwa i emisja warrantów subskrypcyjnych,
  • nabycie akcji własnych oraz upoważnienie do ich nabywania,
  • zawarcie pomiędzy spółką dominującą a spółką zależną umowy o zarządzanie spółki zależnej lub przekazywanie zysku przez taką spółkę.

Ponadto, jeżeli bilans sporządzony przez zarząd wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz jedną trzecią kapitału zakładowego, uchwały walnego zgromadzenia wymaga dalsze istnienie spółki (art. 397 Ksh).

Podwyższenie i obniżenie kapitału zakładowego

Podwyższenie kapitału zakładowego wymaga zmiany statutu i następuje w drodze emisji nowych akcji lub podwyższenia wartości nominalnej dotychczasowych akcji. Kodeksowo akcjonariusze mają prawo pierwszeństwa objęcia nowych akcji w stosunku do liczby posiadanych akcji (prawo poboru). Walne zgromadzenie może w interesie spółki pozbawić akcjonariuszy prawa poboru akcji w całości lub w części. Podwyższenie kapitału zakładowego następuje z chwilą wpisania do rejestru. Walne zgromadzenie może podwyższyć kapitał zakładowy, przeznaczając na to środki z kapitałów rezerwowych utworzonych z zysku (podwyższenie kapitału ze środków spółki). Akcje przydzielone w tym trybie przysługują akcjonariuszom w stosunku do ich udziałów w dotychczasowym kapitale zakładowym. Kapitał zakładowy obniża się, w drodze zmiany statut, przez zmniejszenie wartości nominalnej akcji, połączenie akcji lub przez umorzenie części akcji oraz w przypadku podziału przez wydzielenie. Obniżenie kapitału zakładowego zarząd zgłasza do sądu rejestrowego.

Rozwiązanie i likwidacja spółki

Rozwiązanie spółki powodują głównie:

  • przyczyny przewidziane w statucie,
  • uchwała walnego zgromadzenia o rozwiązaniu spółki albo o przeniesieniu siedziby spółki za granicę,
  • ogłoszenie upadłości spółki.

W czasie prowadzenia likwidacji spółka zachowuje osobowość prawną. W czasie likwidacji nie można, nawet częściowo, wypłacać akcjonariuszom zysków ani dokonywać podziału majątku spółki przed spłaceniem wszystkich zobowiązań. Generalnie likwidatorami są członkowie zarządu. W przypadku likwidacji orzeczonej przez sąd, może on jednocześnie ustanowić likwidatorów. Likwidatorzy powinni ogłosić dwukrotnie o rozwiązaniu spółki i otwarciu likwidacji, wzywając wierzycieli do zgłoszenia ich wierzytelności w terminie sześciu miesięcy od dnia ostatniego ogłoszenia. Likwidatorzy powinni zakończyć interesy bieżące spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek spółki. W zakresie tych kompetencji likwidatorzy mają prawo prowadzenia spraw oraz reprezentowania spółki. W przypadku upadłości spółki jej rozwiązanie następuje po zakończeniu postępowania upadłościowego, z chwilą wykreślenia z rejestru. Wniosek o wykreślenie składa syndyk.


Komentarze

Brak komentarzy