Opodatkowanie odsetek z pożyczki udzielonej przez niemieckiego udziałowca

Służby księgowe, obsługujące spółki z zagranicznym kapitałem, bardzo często stają przed dylematem tzw. podatku u źródła: potrącić czy nie. W artykule poruszam problem opodatkowania wypłat na rzecz niemieckiego udziałowca, ale problem ten jest istotny również w przypadku wypłat dokonywanych do innych krajów.

W myśl zasady zapisanej w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych dalej updop, podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tzn. że na podatnikach takich ciąży ograniczony obowiązek podatkowy.

Okoliczności, w których przychody osiągnięte przez zagraniczny podmiot muszą być opodatkowane - za pośrednictwem polskiego płatnika - polskim zryczałtowanym podatkiem dochodowym (tzw. podatkiem u źródła) wymienione zostały w art. 21 ust. 1updop

Jak stanowi przepis art. 21 ust. 1 pkt 1 updop, w przypadku gdy podmiot na którym ciąży jedynie ograniczony obowiązek podatkowy (tj. nie ma w Polsce siedziby ani zarządu) uzyskuje przychody z odsetek, z praw autorskich lub praw pokrewnych, z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również ze sprzedaży tych praw, z należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, w tym także środka transportu, urządzenia handlowego lub naukowego, za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how) zyskuje status podatnika polskiego podatku dochodowego.

Od powołanych powyżej przychodów - zasadniczo - musi być obliczony i pobrany dwudziestoprocentowy polski podatek dochodowy. Jednak w przypadku, gdy zagraniczny pożyczkodawca przedstawi certyfikat rezydencji, podmiot krajowy, wypłacając odsetki powinien zastosować regulacje odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

W przypadku pożyczek udzielonych przez niemieckiego pożyczkodawcę zastosowanie znajdują postanowienia umowy zawartej w Berlinie dnia 14 maja 2003 r. między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku. Dysponując certyfikatem rezydencji podatkowej, na mocy art. 11 ust. 1 tej umowy, odsetki, które powstają w Polsce i są wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w Niemczech, mogą być opodatkowane w Niemczech. Odsetki takie mogą być również opodatkowane w Polsce w wysokości nie większej niż 5% kwoty brutto tych odsetek, na podstawie art. 11 ust. 2 tej umowy.

Podsumowując powyższe rozważania, przedstawienie certyfikatu rezydencji podatkowej umożliwi opodatkowanie wypłacanych odsetek w Niemczech według stawki podatkowej, przewidzianej przez niemieckie prawo podatkowe albo w Polsce według preferencyjnej stawki 5%. Brak certyfikatu rezydencji powoduje powstanie obowiązku podatkowego i konieczność pobrania podatku w Polsce wg stawki 20% od sumy wypłaconych kwot odsetek. Przy czym przepisy podatkowe nie przewidują terminu, w jakim polski płatnik musiałby dysponować owym certyfikatem, by móc zastosować przepisy umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Uzyskanie takiego certyfikatu już w trakcie kontroli podatkowej pozwoli na skorzystanie z postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania podpisanej z Republiką Federalną Niemiec. Przy czym data wystawienia takiego certyfikatu może być istotna dla ustalenia, czy podmiot w chwili otrzymania odsetek był rezydentem niemieckim, ponieważ od tego zależy możliwość zastosowania postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Dlatego moim zdaniem spółka wypłacająca odsetki pożyczkodawcy niemieckiemu, jako płatnik podatku u źródła, powinna już w momencie ich wypłaty dysponować certyfikatem rezydencji podmiotu otrzymującego odsetki. Ponadto pamiętajmy, że za podatek należny a niepobrany od podatnika odpowiada płatnik, czyli spółka wypłacająca odsetki.